Pas pothuajse një viti pa qeveri funksionale, mbrëmë u konstituua legjislatura e dhjetë e Kuvendit të Kosovës, duke hapur rrugë për kabinetin e ri qeveritar të udhëhequr nga Albin Kurti. Hapat proceduralë, që prodhuan muaj të tërë ngërçi institucional, u kryen brenda pak minutash pas zgjedhjeve që u mbajtën në dhjetor 2025. Albulena Haxhiu, e cila më parë nuk arriti të zgjidhej kryetare e Kuvendit pas më shumë se 50 tentativave gjatë seancave të përsëritura mes pranverës dhe vjeshtës së vitit të kaluar, më në fund mori votat e mjaftueshme për këtë pozitë.

Kosova ka qenë në një vakuum institucional që nga zgjedhjet e shkurtit të vitit 2025. Megjithëse Lëvizja Vetëvendosje (LVV) e Kurtit nga këto zgjedhje doli si partia më e madhe me rreth 42% të votave, ajo nuk arriti ta formonte shumicën parlamentare të nevojshme për ta ushtruar detyrën në pozitat kyçe, përfshirë edhe atë të kryetarit të Kuvendit.

Në qendër të ngërçit ishte nominimi i Haxhiut për kryetare të Kuvendit, një figurë e rëndësishme e LVV dhe ish-ministre e Drejtësisë. Nga njëra anë, partitë opozitare – Partia Demokratike e Kosovës (PDK), Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) – e akuzonin LVV se po refuzonte të bënte kompromis, ndërkaq në anën tjetër LVV argumentonte se opozita po e pengonte qëllimisht procesin e konstituimit të institucioneve. Kjo përplasje bëri që partitë t’i drejtoheshin Gjykatës Kushtetuese disa herë për ta zgjidhur ngërçin, duke zgjatur ngërçin e marrjes së pushtetit dhe duke ngritur shqetësime te diplomatët dhe grupet e shoqërisë civile lidhur me qeverisjen, implementimin e buxhetit, si dhe rrugën e Kosovës drejt Bashkimit Evropian (BE).

Ngërçi i tejzgjatur institucional përfundimisht çoi në shpalljen e zgjedhjeve të reja të parakohëshme në dhjetor, në të cilat LVV shënoi rezultatin më të madh deri më sot, duke fituar 51.10% dhe konsoliduar pozitën e saj si forca politike dominuese në vend. Pas zgjedhjeve, marrëveshja politike lejoi zbatimin e hapave proceduralë dhe Haxhiu u zgjodh kryetare e Kuvendit.

Edhe çështja e zgjedhjes së nënkryetarëve të Kuvendit u zgjidh – një tjetër pikë bllokuese përgjatë ngërçit. Ishte pikërisht propozimi për nënkryetar nga Lista Srpska, partia kryesore politike e serbëve të Kosovës, që u bllokua më parë nga LVV. Në një ndryshim të papritur të qëndrimit, çështja u zgjidh me mbështetjen e LVV.

Më vonë gjatë mbrëmjes, deputetët votuan edhe për votimin e qeverisë së re. Kabineti i propozuar nga Kurti mori 66 vota për dhe 49 kundër. Nga zgjidhjet e dhjetorit, LVV siguroi 57 ulëse në parlament dhe mori mbështetjen nga votat e nëntë deputetëve tjerë nga grupet e minoriteteve joserbe. Partitë opozitare – PDK, LDK dhe AAK – si dhe Lista Srpska nuk e mbështetën ekzekutivin e ri.

Kjo është hera e tretë që Kurti zgjidhet kryeministër, pas mandatit të tij jetëshkurtër në vitin 2020 dhe mandatit të plotë nga viti 2021 deri në vitin 2025.

Para se ta prezantonte kabinetin e tij, Kurti mbajti një ekspoze, ku paraqiti atë që e përshkroi si arritjet e qeverisë gjatë mandatit të tij të dytë, duke përfshirë rritjen ekonomike, punësimin dhe masat e mbrojtjes sociale.

Më pas ai prezantoi prioritetet për qeverinë e re, të cilat u përqendruan kryesisht te fushat si mbrojtja, arsimi, shëndetësia, zhvillimi ekonomik dhe mbështetja sociale, duke vënë theks të veçantë në forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të Kosovës dhe investimet në sektorin e sigurisë.

Në pjesën më e madhe të fjalimit u ritheksuan zotimet e paraqitura gjatë fushatave të fundit zgjedhore.

Theksin më të madh të zotimeve Kurti e vendosi në fushën e mbrojtjes, përfshirë një investim të planifikuar prej 1 miliard eurosh gjatë katër viteve të ardhshme, me qëllim forcimin e aleancave strategjike, rekrutimin e ushtarëve të rinj, zgjerimin e trupës së oficerëve, funksionalizimin e një fabrike të municionit, zhvillimin e një industrie vendore ushtarake dhe prodhimin e dronëve luftarakë “Prodhuar në Kosovë”, për ta rritur kapacitetin mbrojtës të vendit dhe pavarësinë në fushën e sigurisë.

Në arsim, qeveria u zotua të vazhdojë reformat për t’i lidhur programet shkollore me nevojat e tregut të punës dhe zgjerimin e edukimit në fëmijërinë e hershme. Në shëndetësi, Kurti premtoi sigurimin e qasjes te mjekët e familjes dhe kontrollet mjekësore vjetore, ndërtimin e spitaleve të reja në Mitrovicë dhe Ferizaj, si dhe rritjen e buxhetit për barnat esenciale në 100 milionë euro.

Zotimet shtesë përfshijnë mbështetje për bujqit, investime në infrastrukturën sportive, zgjerimin e energjive të ripërtëritshme dhe burimeve ujore, zhvillimin e industrisë vendore, masa për mbështetjen e punësimit të grave, njohjen e rolit të gjyshërve në kujdesin ndaj fëmijëve dhe rritjen e pagës minimale.

Deputetët e opozitës kritikuan Kurtin për mosparaqitje të një programi të hollësishëm qeverisës dhe listës së ministrave para seancës parlamentare. Ndërkohë, shqetësimet për integritetin e zgjedhjeve të dhjetorit, duke përfshirë rinumërimin e plotë dhe hetimin që po vazhdon lidhur me dyshimin për manipulim të votave brenda listave të partive, nuk u përmendën gjatë seancës parlamentare as nga deputetët dhe as nga kryeministri Kurti. Heshtja e tyre nxitit kritika, pasi u vu re mungesa e çdo referimi ndaj akuzave ose hetimit që po vazhdon.

Kush janë ministrat e rinj?

Qeveria e re kombinon vazhdimësinë me një riorganizim selektiv krahasuar me kabinetin e vitit 2021. Qeveria e tretë e Kurtit përfshin disa ministra të cilët kanë mbetur në pozitat e njëjta, ndërsa sjell një grup më të vogël figurash të reja, me disa dikastere të reja ministrore dhe ndryshime institucionale.

Ndryshimi më kryesor ka të bëjë me Glauk Konjufcën, i cili kaloi nga pozita e tij e mëparshme si kryetar i kuvendit në postin e zëvendëskryeministërit të parë dhe ministrit të Punëve të Jashtme dhe Diasporës.

Disa ministri kyçe mbeten nën të njëjtën udhëheqje si mandatin e kaluar. Hekuran Murati vazhdon si ministër i Financave, Arben Vitia si ministër i Shëndetësisë, Xhelal Sveçla si ministër i Punëve të Brendshme, Elbert Krasniqi si ministër i Administratës dhe Pushtetit Lokal, Artane Rizvanolli si ministre e Ekonomisë, Nenad Rašić si ministër për Komunitetete dhe Kthim, si dhe Ejup Maqedonci si ministër i Mbrojtjes.

Disa ministra mbeten në qeveri, por në poste të ndryshme ministrore. Donika Gërvalla vazhdon në ekzekutiv si zëvendëskryeministre e dytë dhe ministre e Drejtësisë, ndërsa Fikrim Damka u emërua zëvendëskryeministër i tretë për çështjet e pakicave dhe bashkëpunim, kurse Hajrulla Çeku tani shërben si ministër i Arsimit,,, për dallim nga pozitat e tyre institucionale nga kabineti qeveritar i vitit 2021.

Ndryshimi më i dukshëm është emërimi i ministrave të rinj, përfshirë Fitore Pacollin si ministre e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Mimoza Kusari-Lilan si ministre e Tregtisë, Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Inovacionit, Rasim Demirin ministër për Zhvillim Rajonal, Saranda Bogujevcin si ministre e Kulturës dhe Turizmit, Armend Mujën si ministër i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, dhe Dimal Bashën si ministër i Infrastrukturës dhe Transportit. Asnjë nga këta nuk kishte mbajtur post ministror në qeverinë e vitit 2021.

Qeveria e re prezantoi gjithashtu katër ministri të reja: Ministrinë e Punës, Familjes dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare, Ministrinë e Administratës Publike dhe Digjitalizimit, dhe Ministrinë e Rinisë dhe Sporteve dhe atë për Transport dhe Infrastrukturë, duke e çuar numrin total të dikastereve ministrore në 19. Këto ministri drejtohen përkatësisht nga Andin Hoti, Lulëzon Jagxhiu dhe Blerim Gashani.

Kjo është hera e parë që Kosova krijon një ministri të dedikuar posaçërisht familjes dhe veteranëve të luftës. Megjithatë, kombinimi i këtyre dy sektorëve me fushën e punës e mjegullon ndarjen e përgjegjësive, duke krijuar paqartësi lidhur me objektivat dhe detyrat konkrete që këto ministri synojnë t’i adresojnë.

Disa ministra nga përbërja e qeverisë së vitit 2021 mungojnë në kabinetin e ri, përfshirë Arbërie Nagavci dhe Rozeta Hajdari, ndërsa ish-zëvendëskryeministri i parë Besnik Bislimi nuk është përfshirë në strukturën e re ekzekutive.

Gratë mbajnë pesë nga 19 poste ministrore, që përbën gati një të katërtën e kabinetit.

Çka tutje?

Kurti thirri mbledhjen e parë të qeverisë së tij sot, vetëm disa orë pasi ajo u votua. Rendi i ditës përbëhet kryesisht nga shqyrtim i projektligjeve që prisnin ratifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare financiare dhe zhvillimore, përfshirë marrëveshjet me BE në kuadër të Instrumentit të Reformës së Rritjes dhe marrëveshjet e financimit me Bankën Botërore (BB).

Të gjitha këto projektligje u shtynë përgjatë ngërçit insituticonal, i cili në fakt pezulloi aktivitetin legjislativ dhe la disa projektligje në pritje për t’u miratuar. Si rezultat, marrëveshjet ndërkombëtare me vlerë miliona euro mbetën të paratifikuara, pavarësisht ndikimit të tyre të drejtpërdrejtë në zhvillimin ekonomik, shërbimet publike dhe politikat sociale.

Njëkohësisht, paqëndrueshmëria politike ka bllokuar progresin në fusha të tjera urgjente. Dialogu Kosovë-Serbi i ndërmjetësuar nga BE është pezulluar, duke e privuar Kosovën nga momentumi në një proces me ndërlikime të rëndësishme lidhur me pozitën rajonale të vendit dhe aspiratat më të gjera euro-atlantike. Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, Kaja Kallas, e përgëzoi Kurtin për formimin e qeverisë së re, duke deklaruar se kjo krijon “një momentum të ri për avancimin e marrëdhënieve BE-Kosovë dhe dialogun Beograd-Prishtinë”, duke shprehur gatishmërinë për ta mbajtur një takim të nivelit të lartë së shpejti. Asnjë takim i tillë nuk është zhvilluar që nga viti 2023.

Pavarësisht se qeveria e re siguroi 66 vota në Kuvend, shumica e saj parlamentare ende nuk mund të konsiderohet e qëndrueshme, veçanërisht marrë parasysh seancën për zgjedhjen e presidentit/es, e cila pritet të mbahet në mars.

Mandati i presidentes Vjosa Osmani përfundon në prill 2026 dhe zgjedhja e një presidenti/eje të ri/e kërkon të paktën praninë e 80 deputetëve në kuvend që votimi të konsiderohet i vlefshëm. Përvoja nga e kaluar na tregon se çështja e zgjedhjes së presidentit në Kosovë shpesh ka shkaktuar kriza të zgjatura politike.

Ndonëse nuk ka pasur asnjë tregues publik për një marrëveshje politike me partitë opozitare për zgjidhjen e çështjes së presidentit, bashkëpunimi mes LVV dhe deputetëve të opozitës për ta tejkaluar ngërçin e fundit institucional – veçanërisht votimi në paketë i emrave për nënkryetarë të kuvendit – mund të jetë një sinjal për një kompromis më të gjerë politik. Pa një marrëveshje të tillë, procesi rrezikon ta prodhojë një periudhë tjetër paralize institucionale.

Imazhi i ballinës: Ferdi Limani / K2.0

Një vit ngërç, zhbllokohet brenda minutash

Deputetët votojnë Qeverinë Kurti III.

Gentiana Paçarizi

Një vit ngërç, zhbllokohet brenda minutash

Deputetët votojnë Qeverinë Kurti III.

Gentiana Paçarizi